Η αίσθηση αριθμού είναι η κατανόηση του τι σημαίνει ένας αριθμός ως ποσότητα: ότι το «πέντε» είναι πέντε πράγματα, ότι είναι περισσότερα από τέσσερα και λιγότερα από έξι, ότι μπορεί να γίνει τρία και δύο. Δεν είναι το ίδιο με το να απαγγέλλει το παιδί τους αριθμούς από το ένα ως το δέκα. Με απλά παιχνίδια με ποσότητες 1–10, στο σπίτι ή στην τάξη, το παιδί έχει την ευκαιρία να χτίσει αυτή την κατανόηση πριν περάσει στην πρόσθεση.
Τι περιλαμβάνει η αίσθηση αριθμού
Μερικά από τα κομμάτια της, με απλά λόγια:
- Μέτρημα ένα προς ένα. Κάθε αντικείμενο παίρνει έναν αριθμό, ούτε δύο ούτε κανέναν.
- Ο τελευταίος αριθμός λέει «πόσα». Αν μετρήσει «ένα, δύο, τρία, τέσσερα», ξέρει ότι τα αντικείμενα είναι τέσσερα, χωρίς να ξαναμετρήσει.
- Άμεση αναγνώριση μικρών ποσοτήτων. Βλέπει τρεις κουκκίδες και ξέρει ότι είναι τρεις χωρίς να τις μετρήσει, όπως αναγνωρίζουμε με μια ματιά τις πλευρές ενός ζαριού.
- Σύγκριση. Ποια ομάδα έχει περισσότερα, ποια λιγότερα, ποιες έχουν ίσα.
- Σύνθεση και ανάλυση. Το πέντε μπορεί να είναι τέσσερα και ένα ή τρία και δύο.
- Σύνδεση ποσότητας, λέξης και ψηφίου. Πέντε κουκκίδες, η λέξη «πέντε» και το ψηφίο 5 παριστάνουν την ίδια ποσότητα.
Γιατί αξίζει να τη δουλέψεις πριν από την πρόσθεση
Η πρόσθεση είναι, στην ουσία της, η ένωση δύο ποσοτήτων. Όταν το παιδί καταλαβαίνει τι είναι το «τρία» και τι το «δύο», το «3 + 2» έχει νόημα: είναι τρία πράγματα και άλλα δύο μαζί. Αν περάσει στα σύμβολα πριν από αυτό, η πρόσθεση μπορεί να γίνει μια σειρά από κανόνες που απομνημονεύει χωρίς να τους «βλέπει». Γι' αυτό πολλοί εκπαιδευτικοί αφιερώνουν χρόνο στις ποσότητες πριν από τις πράξεις.
Τα παιχνίδια που ακολουθούν χρειάζονται μόνο αντικείμενα του σπιτιού ή της τάξης και λίγα λεπτά.
Παιχνίδια με ποσότητες για το σπίτι
Μετράμε ό,τι βρούμε
- Μετρήστε σκαλοπάτια, κουτάλια στο τραπέζι, μανταλάκια στο σχοινί.
- Ζήτα από το παιδί να αγγίζει ή να μετακινεί κάθε αντικείμενο καθώς το μετρά.
- Στο τέλος ρώτα: «Πόσα είναι;». Αν ξαναρχίσει να μετρά από την αρχή, δείξε του ότι η απάντηση είναι ο τελευταίος αριθμός που είπε.
Πόσα είδες;
- Φτιάξε κάρτες με κουκκίδες από το 1 έως το 5 ή χρησιμοποίησε ένα ζάρι.
- Δείξε μια κάρτα για μια στιγμή και μετά γύρισέ την ανάποδα.
- Ρώτα: «Πόσες κουκκίδες είδες;». Ο στόχος είναι να αναγνωρίσει την ποσότητα χωρίς να μετρήσει.
- Όταν το βρίσκει εύκολα, άλλαξε τη διάταξη. Τρεις κουκκίδες σε σειρά μοιάζουν διαφορετικές από τρεις σε τρίγωνο.
Η αυγοθήκη των δέκα
Μια αυγοθήκη για δέκα αυγά, με δύο σειρές των πέντε, είναι ένα έτοιμο «πλαίσιο του δέκα», ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται συχνά στην τάξη. Βάλε δίπλα της μερικά πλαστικά καπάκια από μπουκάλια:
- «Βάλε έξι.» Το παιδί γεμίζει μια σειρά και ένα ακόμη.
- «Πόσα λείπουν για να γεμίσει;» Έτσι αρχίζει να βλέπει το δέκα ως πέντε και πέντε ή ως έξι και τέσσερα.
- «Πόσα είναι στην πάνω σειρά και πόσα στην κάτω;» Η ίδια ποσότητα, χωρισμένη σε δύο κομμάτια.
Πιο πολλά ή πιο λίγα;
Βάλε σε δύο πιάτα διαφορετικό αριθμό από κομματάκια μήλου. Ρώτα ποιο έχει περισσότερα και πώς το ξέρει. Μετά ζήτα: «Κάνε τα ίσα». Μπορεί να προσθέσει στο ένα πιάτο ή να αφαιρέσει από το άλλο, και οι δύο λύσεις είναι σωστές.
Πόσα κρύβονται;
- Μετρήστε μαζί πέντε μικρά αντικείμενα.
- Ενώ το παιδί κλείνει τα μάτια, κρύψε μερικά κάτω από μια κούπα.
- Ρώτα: «Βλέπεις δύο. Πόσα κρύβονται;»
- Σηκώστε την κούπα και ελέγξτε μαζί.
Αυτό είναι μια πρώτη, παιχνιδιάρικη γνωριμία με την ιδέα ότι το πέντε είναι δύο και τρία.
Ιδέες για την τάξη
- Το πρωινό μέτρημα. Μετρήστε πόσοι μαθητές είναι παρόντες σήμερα και πόσοι λείπουν.
- Αριθμογραμμή στο πάτωμα. Μια ταινία με τους αριθμούς από το 1 έως το 10. Οι μαθητές πηδούν «δύο ακόμη» ή «ένα πίσω».
- Δάχτυλα. «Δείξε μου το τέσσερα με δύο διαφορετικούς τρόπους.»
- Ζευγάρια με κάρτες κουκκίδων. Δύο μαθητές γυρίζουν από μία κάρτα και λένε ποια έχει περισσότερες κουκκίδες και πόσες περισσότερες.
Η ενότητα «Αριθμοί & ποσότητες 1–10»
Η ενότητα ασκήσεων «Αριθμοί & ποσότητες 1–10» περιέχει τη δραστηριότητα «Μετρώ & επιλέγω»: το παιδί βλέπει μια ποσότητα από κουκκίδες, από 1 έως 10, και διαλέγει τον αριθμό της ανάμεσα σε τρεις επιλογές. Οι επιλογές είναι γειτονικοί αριθμοί, για παράδειγμα 5, 6 και 7, οπότε χρειάζεται να μετρήσει προσεκτικά. Η ηλικία που προτείνεται, 4–7 ετών, είναι ενδεικτική.
Μια ιδέα: ζήτα από το παιδί να δείχνει με το δάχτυλο κάθε κουκκίδα καθώς μετρά, όπως με τα αντικείμενα στο σπίτι.
Μέτρησε τις κουκκίδες.
Δωρεάν δοκιμή · δεν αποθηκεύεται τίποτα · Αριθμοί & ποσότητες 1–10
Όταν το παιδί αντιστοιχίζει σταθερά ποσότητες και αριθμούς έως το 10, μπορεί να προχωρήσει στις πράξεις. Η ενότητα «Μικρές προσθέσεις, μεγάλα βήματα» ξεκινά από αθροίσματα έως το 5, συνεχίζει έως το 10 και φτάνει έως το 20. Η δραστηριότητα «Πράξη & ποσότητα» συνδέει κάθε πρόσθεση με την ποσότητά της, ώστε τα σύμβολα να μένουν δεμένα με κάτι που το παιδί βλέπει. Περισσότερο υλικό θα βρεις στο πεδίο Μαθηματικά.
Συχνά λάθη που αξίζει να αποφύγεις
- Μέτρημα μόνο με το στόμα. Όταν το παιδί λέει τους αριθμούς χωρίς να αγγίζει τα αντικείμενα, εύκολα προσπερνά κάποιο ή μετρά κάποιο δύο φορές. Δείξε του να αγγίζει ή να μετακινεί.
- Πάντα η ίδια διάταξη. Αν οι κουκκίδες είναι πάντα όπως στο ζάρι, το παιδί μπορεί να μάθει το σχήμα και όχι την ποσότητα. Άλλαζε διατάξεις.
- Βιασύνη για τα ψηφία. Τα ψηφία είναι χρήσιμα, αλλά καλό είναι να εμφανίζονται δίπλα σε μια ποσότητα που το παιδί μπορεί να δει ή να πιάσει.
- Να μετράς εσύ στη θέση του. Όταν κολλάει, μέτρα μαζί του δείχνοντας τα αντικείμενα και άφησέ το να πει τον τελευταίο αριθμό.
Πότε να ζητήσεις τη γνώμη ειδικού
Τα παιδιά κατακτούν αυτές τις ιδέες με διαφορετικό ρυθμό και με πολλά πήγαινε-έλα. Αν όμως, παρά την τακτική εξάσκηση για μεγάλο διάστημα, το παιδί:
- δυσκολεύεται σταθερά να πει ποια από δύο μικρές ομάδες έχει περισσότερα,
- δεν μπορεί να μετρήσει λίγα αντικείμενα ένα ένα,
- αγχώνεται έντονα ή αποφεύγει κάθε δραστηριότητα με αριθμούς,
αξίζει να το συζητήσεις με τον εκπαιδευτικό της τάξης ή με έναν εκπαιδευτικό ψυχολόγο. Οι ασκήσεις αυτές δεν αντικαθιστούν την αξιολόγηση από ειδικό. Οι σημειώσεις σου από την εξάσκηση, τι δοκιμάσατε και πού χρειάστηκε βοήθεια, είναι χρήσιμες σε αυτή τη συζήτηση.
